Bulut Motifleri

Aralık 1st, 2009

        Bulut motiflerinin kaynağı, Çin sanatına dayandırılır. Bu nedenledir ki bu motife ” Çin Bulutu” da denir. Efsanevi bir hayvan olan ejdere, Çin sanatında oldukça sık rastlarız. Çin inanışlarına göre ejder, bir güç sembolüdür. Göklerin koruyucusu ve tek hakimidir. Arseven, bulut motifini ejderin kıvrak formuna benzetmektedir. Bazı sanat tarihçileri de bulut motiflerini ejderin ağzından çıkan ateşe veya buhara dayandırmaktadır.

        Bulut motifinin kullanımına İran sanatında da bolca rastlarız. Türk sanatına tam anlamıyla girişi ise II.Beyazıt Döneminde olmuştur. 15. ve 16. yüzyıllar bulut motifinin en çok ve süslemede en yaygın olarak kullanıldığı dönemdir. Ancak hatayi ve rumi üsluplarında olduğu gibi, bulut da Osmanlı sanatında tamamıyla kendine has bir üsluplaşmayla karşımıza çıkar.

         Bulut Üslubu ve Motifler:

      Bulut üslubunda kullanılan motifler, benzer işlevlerinden ötürü rumi motifleriyle aynı isimler altında toplanabilirler. Buna göre bulutun, kendisi ortabağ ve tepelik ana motifleri oluşturur.  Bulut üslubunun kurallarında daha esnek davranıldığı dikkat çekmektedir. Bolca kullanılan kıvrımlar, kompozisyon oluşumunda akıcılığı sağlayarak desen çizimini kolaylaştırmıştır.

            Hatayi ve rumi üslubunda olduğu gibi, bulut üslubu motifleri de diğer üslup motifleriyle aynı sapın üzerinde yer  alamazlar, ancak diğer  motiflerle aynı düzenlemenin içinde kullanılabilirler. Hatayi-bulut, rumi-hatayi üslubu motifler, aynı kompozisyon içinde sıkça rastlanan kombinasyonlar olmalarına rağmen, desende tek düzeliği önlemek amacıyla, bulut ile ruminin aynı kompozisyon içinde çoğunlukla yer almadığı gözlenir.